शरीरमा नीलो दागहरू एनीमियाको लक्षण हुन,देख्ने बित्तिकै सावधान रहनुहोस् !
एनीमिया शब्दले प्रायः रगतको कमी वा फलामको कमीको सम्झना गराउँछ। यद्यपि, एप्लास्टिक एनीमिया धेरै गम्भीर चिकित्सा अवस्था हो। यो एक रक्त विकार हो जसमा शरीरको हड्डीको मज्जाले आवश्यक मात्रामा नयाँ रक्त कोषहरू उत्पादन गर्न बन्द गर्छ ।
जब शरीरले नयाँ रातो रक्त कोषहरू, सेतो रक्त कोषहरू र प्लेटलेटहरू उत्पादन गर्न असफल हुन्छ, एक व्यक्ति अत्यन्तै थकित मात्र महसुस गर्दैन तर संक्रमण र रक्तस्रावको लागि पनि बढी प्रवण हुन्छ। एप्लास्टिक एनीमिया जागरूकता दिवसमा, यसका लक्षणहरू र कारणहरू बारे डा. नितिन अग्रवाल (एमडी, ट्रान्सफ्युजन मेडिसिन, एचओडी – डोनर रिक्वेस्ट म्यानेजमेन्ट, डीकेएमएस फाउन्डेसन इन्डिया) बाट सिकौं।
एप्लास्टिक एनीमियाका लक्षणहरू के हुन् ?
अचम्मको कुरा, एप्लास्टिक एनीमियामा प्रायः कुनै प्रारम्भिक लक्षणहरू हुँदैनन् । यद्यपि, जब लक्षणहरू देखा पर्छन्, तिनीहरू शरीरमा कमी भएका रक्त कोषहरूको प्रकारमा निर्भर गर्छन्। यद्यपि, सामान्य संकेतहरू समावेश हुन सक्छन्ः
अत्यधिक थकान र कमजोरी – हेमोग्लोबिनको कमीले शरीरका अंगहरूमा अक्सिजन आपूर्ति कम गर्छ।
सास फेर्न गाह्रो हुनु र छिटो मुटुको धड्कन – साधारण काम गर्दा पनि सास फेर्न गाह्रो हुनु वा अनियमित मुटुको धड्कन।
पहेँलो छाला र दागहरू – अनुहार र शरीरको रंग फिक्का हुन्छ।
बारम्बार संक्रमण – सेतो रक्त कोशिकाहरूको कमीले शरीरको रोगहरूसँग लड्ने क्षमतालाई कमजोर बनाउँछ, जसले बारम्बार ज्वरो वा लामो समयसम्म संक्रमण निम्त्याउन सक्छ।
अस्पष्ट नीलो दाग र रक्तस्राव – कुनै ठूलो चोट बिना शरीरमा नीलो दाग, गिजा वा नाकबाट रगत बग्नु, र घाउबाट निरन्तर रगत बग्नु।
एप्लास्टिक एनीमियाका लक्षणहरू
एप्लास्टिक एनीमिया अचानक वा बिस्तारै समयसँगै बिग्रन सक्छ। यो अवस्था तीव्र वा पुरानो हुन सक्छ, जुन घातक साबित हुन सक्छ।
एप्लास्टिक एनीमिया किन हुन्छ ?
एप्लास्टिक एनीमियाको सबैभन्दा सामान्य कारण प्रतिरक्षा प्रणालीले गल्तीले हड्डी मज्जामा स्टेम सेलहरूलाई आक्रमण गर्नु हो। अन्य कारकहरूले पनि स्टेम सेल्सलाई क्षति पु¥याउन सक्छन्, जस्तैः
विकिरण र केमोथेरापी—क्यान्सरको उपचार गर्न प्रयोग गरिने यी प्रविधिहरूले कहिलेकाहीं
स्वस्थ बोन मैरो सेल्सलाई पनि असर गर्न सक्छन्।
विषाक्त रसायनहरूको सम्पर्क—कीटनाशक वा बेन्जिन जस्ता हानिकारक रसायनहरूको सम्पर्कले पनि यो जोखिम बढाउँछ।
स्वचालित प्रतिरक्षा विकारहरू—रोगहरू जसमा शरीरले आफ्नै कोषहरूलाई नष्ट गर्न थाल्छ, तिनीहरूलाई शत्रु ठान्दै ।
औषधिको प्रभाव—केही औषधिहरूको साइड इफेक्टले पनि हड्डी मज्जालाई क्षति पु¥याउन सक्छ।
अज्ञात कारण – धेरै अवस्थामा, डाक्टरहरूलाई पनि कारण निर्धारण गर्न गाह्रो हुन्छ।
एप्लास्टिक एनीमिया कुनै पनि उमेरमा हुन सक्छ। यो एक गम्भीर अवस्था हो जसलाई हल्का रूपमा लिनु हुँदैन। यदि माथि वर्णन गरिएका लक्षणहरू रहिरहेमा, तुरुन्तै डाक्टरसँग परामर्श गर्नु महत्त्वपूर्ण छ। प्रारम्भिक निदान र उपयुक्त उपचार नै यो दुर्लभ रोगलाई रोक्ने एक मात्र तरिका हो।