राष्ट्रिय एकता बिनाको राजनीति नेपाललाई विदेशीको प्रयोगशाला बनाउने खतरा
काठमाडौं । राजनीतिक विश्लेषक विष्णु पन्थीले राष्ट्रिय एकता र मेलमिलापलाई बेवास्ता गर्दै अघि बढ्ने राजनीति नेपाललाई विदेशी शक्तिको प्रयोगशाला बनाउने जोखिम रहेको औँल्याएका छन्। उनले प्रजातन्त्र र जनअधिकारको मुद्दामा मात्र सीमित नभई राष्ट्रिय हित, स्वाभिमान र स्थायित्वका लागि देशभित्रका जिम्मेवार राजनीतिक शक्तिबीच एकता र मेलमिलाप आवश्यक रहेको बताएका छन्।
पन्थीले नेपाली कांग्रेसका संस्थापक नेता बीपी कोइरालाले २०३३ सालमा राष्ट्रिय एकता र मेलमिलापको नीति लिएर भारत निर्वासनबाट स्वदेश फर्कँदाको ऐतिहासिक सन्दर्भ उल्लेख गर्दै वर्तमान राजनीतिक परिस्थितिमा पनि त्यसको सान्दर्भिकता रहेको बताएका छन्।
बीपीले प्रजातन्त्र प्राप्तिको अभियानमा मात्रै एकपक्षीय रूपमा केन्द्रित हुँदा राष्ट्रिय सङ्कट समाधानमा योगदान नपुग्ने र विदेशी शक्तिको चालमा पर्ने जोखिम रहने चेतावनी दिएको पन्थीको विश्लेषण छ। उनका अनुसार, तत्कालीन राज्यव्यवस्थाका विरोधी रहेका बीपीले समेत देशको अस्तित्व, राजनीतिक स्वाधीनता र सार्वभौमिकताको रक्षाका लागि राष्ट्रिय एकता अपरिहार्य रहेको महसुस गरेका थिए।
पन्थीले बीपीको मेलमिलाप नीतिलाई आफ्नो राजनीतिक उद्देश्यप्रति आलोचनात्मक चेत राख्दै राष्ट्रको दीर्घकालीन हितलाई प्राथमिकता दिने दृष्टिकोणका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।
उनका अनुसार राज्यव्यवस्थाको विरोध गर्दा विदेशीको इसारामा नभई राष्ट्र र जनताको हितलाई केन्द्रमा राखेर जिम्मेवारीपूर्वक अघि बढ्नुपर्छ। सत्तामा पुग्ने चाहना वा राजनीतिक प्रतिशोधका कारण देश र जनताको भविष्यलाई बेवास्ता गर्न नहुने उनको तर्क छ।
त्यस्तै, सत्ता, शक्ति र स्वार्थका लागि राष्ट्रिय शक्तिबीच वैमनस्य बढाउने प्रवृत्तिले अन्ततः बाह्य शक्तिको स्वार्थलाई फाइदा पुर्याउन सक्ने पन्थीको विश्लेषण छ। राष्ट्रिय स्वाभिमान र सार्वभौमिकताको रक्षाका लागि राष्ट्रहितप्रति प्रतिबद्ध शक्तिबीच सहकार्य र मेलमिलाप आवश्यक रहेको उनले जोड दिएका छन्।
‘प्रजातन्त्र मात्रै होइन, राष्ट्रिय हित पनि प्राथमिकतामा’
पन्थीका अनुसार बीपीले राष्ट्रिय एकता र मेलमिलापको नीति अघि सारेको समय प्रजातन्त्र पुनःस्थापनाको सङ्घर्षको समय थियो। तर अहिले प्रजातन्त्र बहाल भइसकेको अवस्थामा राजनीतिक बहसलाई प्रजातन्त्र र जनअधिकारमा मात्र सीमित राख्नु पर्याप्त हुँदैन।
वर्तमान अवस्थामा राष्ट्रिय हित, राजनीतिक स्थायित्व, स्वाभिमान र देशको दीर्घकालीन भविष्यलाई केन्द्रमा राख्दै परम्परागत राजनीतिक शक्ति तथा अन्य लोकहितकारी शक्तिबीच सहकार्य र एकता आवश्यक रहेको उनको निष्कर्ष छ।
राष्ट्रिय मुद्दामा राजनीतिक मतभेदभन्दा माथि उठेर साझा धारणा बनाउन नसके नेपाल बाह्य शक्तिको स्वार्थ र प्रभावको चपेटामा पर्न सक्ने जोखिम औँल्याउँदै पन्थीले बीपीको राष्ट्रिय एकता र मेलमिलापको नीतिलाई आजको राजनीतिक सन्दर्भमा पुनः गम्भीरतापूर्वक आत्मसात् गर्नुपर्ने सन्देश दिएका छन्।
