नाना पाटेकरको मृत्युपछि चर्चामा CPR, कार्डियक अरेस्टमा यो विधिले कसरी काम गर्छ ?
एजेन्सी । बिहीबार बिहान फिल्म उद्योगमा दुखद खबर ल्यायो। प्रसिद्ध भारतीय सिनेमा अभिनेता नाना पाटेकरको अचानक निधनले सबैलाई स्तब्ध बनाएको छ। उनको ७५ वर्षको उमेरमा हृदयघातबाट निधन भयो।
नाना पाटेकरको मृत्युमा सबै शोक मनाइरहेका बेला, हृदयघातको बारेमा छलफल फेरि एक पटक तीव्र भएको छ। रिपोर्टका अनुसार, नानाको जीवन बचाउन ४५ मिनेटको लागि सिपिआर दिइएको थियो, तर सबै प्रयासहरू असफल भए। आज हामी हृदयघात पछि प्रत्येक सेकेन्ड किन महत्त्वपूर्ण हुन्छ र यो अवस्थामा सिपिआर ले कसरी महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ भनेर अन्वेषण गर्नेछौं।
कार्डियक अरेस्ट भनेको के हो ?
डा। समीर गुप्ता (वरिष्ठ इन्टरभेन्सनल कार्डियोलोजिस्ट, ग्रुप हेड – क्याथ ल्याब्स, निर्देशक – मेट्रो ग्रुप अफ हस्पिटल्स) ले कार्डियक अरेस्ट एक धेरै गम्भीर अवस्था हो जसमा मुटु धड्कन बन्द हुन्छ भनेर बताउँछन्। यसको अर्थ मस्तिष्कमा रगत र अक्सिजनको आपूर्ति बन्द हुन्छ। यो हृदयघात भन्दा फरक छ, जसमा मुटुमा रगत आपूर्ति अवरुद्ध हुन्छ। कार्डियक अरेस्टको समयमा, एक व्यक्ति अचानक ढल्न सक्छ, अनुत्तरदायी हुन सक्छ र सास फेर्न बन्द गर्न सक्छ। यदि तुरुन्तै कारबाही गरिएन भने, प्रत्येक बितेको मिनेटमा बाँच्ने सम्भावना घट्दै जान्छ।
तत्काल प्रतिक्रिया किन आवश्यक छ ?
हृदयघात कति खतरनाक छ भन्ने कुरा थाहा पाउँदा, हामीले यो अवस्थामा तत्काल प्रतिक्रिया महत्त्वपूर्ण छ भनेर पनि सिक्यौं। जब मुटुले रगत पम्प गर्न बन्द गर्छ, अक्सिजनको अभावबाट मस्तिष्क सबैभन्दा पहिले प्रभावित हुन्छ। आपतकालीन CPR भनेको चिकित्सा सहायता नआउन्जेल मस्तिष्क र अन्य महत्त्वपूर्ण अंगहरूमा रगत र अक्सिजन आपूर्ति गर्ने तरिका हो।
सिपिआर कहिले आवश्यक छ ?
यदि कुनै व्यक्ति अचानक ढल्छ र प्रतिक्रिया दिँदैन भने, तिनीहरू सामान्य रूपमा सास फेरिरहेका छन् कि छैनन् भनेर जाँच गर्नुहोस् र तुरुन्तै आपतकालीन चिकित्सा सेवाहरूलाई कल गर्नुहोस्। यस समयमा, छातीको केन्द्रमा दृढतापूर्वक र द्रुत रूपमा थिचेर छातीको कम्प्रेसन सुरु गर्नुहोस्। यदि तपाईंसँग एइडी ९स्वचालित बाह्य डिफिब्रिलेटर० छ भने, ढिलाइ नगरी यसलाई प्रयोग गर्नुहोस्।
कति प्रकारका सिपिआर छन् ?
श्वासप्रश्वास सिपिआर यसमा, तपाईंले छातीलाई कम्प्रेस गर्नुहुन्छ र मुख-देखि-मुख सास फेर्नुहुन्छ। यस प्रकारको सिपिआर गर्न, तपाईंलाई सिपिआर प्रमाणीकरण चाहिन्छ।
हात-मात्र सिपिआर यसमा, तपाईंले आफ्नो हातले मात्र छातीको कम्प्रेसन गर्नुहुन्छ। यस प्रकारको सिपिआर को लागि तपाईंलाई प्रमाणीकरण आवश्यक पर्दैन। तपाईं आफैंले यो सिक्न सक्नुहुन्छ।
सिपिआर गर्ने सही तरिका
व्यक्तिलाई कडा, समतल जमिनमा आफ्नो ढाडमा सुत्न लगाउनुहोस्।
व्यक्तिको छाती नजिकै घुँडा टेक्नुहोस्। आफ्नो हत्केलाको तल्लो भाग छातीको बीचमा राख्नुहोस्, त्यसपछि आफ्नो अर्को हातलाई यसको माथि राख्नुहोस्, आफ्नो औंलाहरू जोड्नुहोस्।
तपाईंको काँध सिधै तपाईंको हात माथि हुनुपर्छ, र तपाईंको हातहरू सीधा हुनुपर्छ। छातीको कम्प्रेसन गर्दा आफ्नो शरीरको तौल प्रयोग गर्नुहोस्।
छातीलाई कम्प्रेसन गर्दा कम्तिमा २ इन्च तल कम्प्रेसन गर्नुहोस्। प्रत्येक कम्प्रेसन पछि छातीलाई माथि उठ्न दिनुहोस्।
प्रति मिनेट १०० देखि १२० कम्प्रेसन गर्नुहोस्।
यदि तपाईं प्रमाणित हुनुहुन्छ भने, प्रत्येक ३० छातीको कम्प्रेसन पछि दुई मुख-देखि-मुख सास दिनुहोस्। यदि तपाईंले प्रशिक्षण लिनुभएको छैन भने, त्यसपछि छातीलाई निरन्तर थिचिरहनुहोस्। दैनिक जागरणबाट
