आषाढ महिनामा रुख–बिरुवा रोप्दा पुण्य मिल्छ !
काठमाडौं, १६ असार । आषाढ महिनामा भगवान विष्णुको आराधनासँगै वृक्षारोपण गर्ने विधि पनि शास्त्रमा उल्लेख गरिएको छ । यस महिना लगाएको रुख र बिरुवाबाट दोष हटाउने मान्यता ग्रन्थमा भनिएको छ । पुराण र स्मृति ग्रन्थमा वृक्षरोपणको पुण्य धेरै रहेको छ ।
आषाढ महिनामा पिपल, बरगद, नीम, अमला, अशोक, तुलसी, बिल्वपत्रलगायतका रुख रोप्ने चलन छ । किनभने यो समयमा वर्षाको मौसम हुन्छ । जसका कारण रूख र बिरुवाहरू ओइलाउँदैन र चाँडै बढ्दै जान्छन्।
अमावस्यामा लगाइने रुख र बिरुवाबाट पितृ देवताहरू प्रसन्न हुने शास्त्रमा पनि भनिएको छ । यसका साथमा अनन्त पुण्य पनि मिल्छ। धेरै प्रकारका दोषहरू पनि यसबाट समाप्त हुन्छन्।
पुराणमा वृक्षारोपणको महत्व
१. विष्णुधर्मोत्तर पुराणका अनुसार रुख र बिरुवा रोप्दा अश्वमेध यज्ञको फल प्राप्त हुन्छ ।
२. मनुस्मृतिमा भनिएको छ,रुख र बिरुवा रोप्दा यज्ञ गर्दा जति पुण्य फल मिल्छ ।
३. भविष्य पुराणमा भनिएको छ,सन्तान नभएका दम्पतीका लागि रुख सन्तान जस्तै हो ।
४. पद्म पुराणमा लेखिएको छ, जलाशय अर्थात नदी, पोखरी, कुवाको नजिक पिपलको रुख रोप्दा सयौं यज्ञ गरे बराबर पुण्य प्राप्त हुन्छ।
छ. वराह पुराणमा भनिएको छ, जसले एक पिपल, नीम, बरग, दुई वटा अनार, सुन्तला, पाँच आँपको रुख र दश फूलको बोट रोप्छ ऊ नरकमा जाँदैन।
७. मत्स्य पुराणका अनुसार एउटा कुवा दश कुवा बराबर, एउटा कुण्ड दश सौतेनी बराबर, एक पुत्र दश कुण्ड बराबर र एक रुख दश पुत्र बराबर हुन्छ ।
८. शिव पुराणले भन्छ,जसले सुनसान र दुर्गम स्थानमा रूख र बिरुवा रोप्छन्, त्यस्ता व्यक्तिहरूले आफ्नो विगत र भावी पुस्तालाई तार दिन्छन्।
आषाढ महिनामा पिपल, बरगद र गोबरको रुख रोप्नु पनि निकै जरुरी हुन्छ । यी रुख र बोटबिरुवालाई भगवान विष्णुको रूप मानिन्छ । यसका अलावा तुलसी, डुब, अशोक, अमला, एरण्ड, मदार, केरा, नीम, कदम्ब र बेलको रुख रोपेर भगवान विष्णु–लक्ष्मीजीलगायत अन्य देवताहरू प्रसन्न हुन्छन्।
रुख र बोटबिरुवा नौ ग्रहसँग सम्बन्धित रहेको ज्योतिषहरु बताउँछन् । नवग्रह शान्ति र दोषबाट बच्न रुख रोप्ने विधि ज्योतिष ग्रन्थमा बताईएको छ ।
जसमा सूर्यका लागि मदार, चन्द्रमाका लागि पलाश, मंगलका लागि खैर र बुधका लागि अपमार्ग अर्थात् चिरचित र गुरुका लागि पिपलको रुख रोप्नुपर्छ । साथै शुक्रका लागि गुलार, शनिका लागि शमी, राहुका लागि दुर्वा र केतुका लागि कुश लगाउने व्यवस्था शास्त्रमा उल्लेख गरिएको छ ।